تشريح المسائل * ششمين اشكال بر مدّعاى شيخ چيست ؟ اين است كه شما چگونه به اخبار و روايات موجود كه راويان آنها غالبا فاسد المذهب و ضعيف‌اند يعنى : 1 - يا از فرقه‌هاى مجبّره و جبرى مسلك‌ها هستند . 2 - و يا از فرقه‌هاى مشبّهه ( كسانى كه قائل به تشبيه‌اند ) هستند . 3 - و يا از فرقه‌هاى مقلّده ( قائلين به تقليد در اصول دين ) هستند ، مثل برخى از اخبارىها . 4 - و يا از فرقه‌هاى غلاة ( غلوكنندگان ) هستند . 5 - و يا از فرقهء واقفيه ( توقف‌كنندگان در امام هفتم ) هستند . 6 - و يا از فطحى مذهب‌ها يعنى پيروان عبد اللّه ابن جعفر ، معروف به عبد اللّه افطح هستند . 7 - و يا اسماعيلى مذهب و يا از ساير فرقه‌ها هستند . حال سؤال اين است كه : ملاك شما چيست ؟ آيا عمل الاصحاب است و يا عدالت راوى ؟ اگر ملاك شما در باب خبر ، عمل الاصحاب باشد ، كه اصحاب نيز به روايات اين‌گونه رواة هم عمل كرده‌اند در نتيجه بايد عمل به روايت هر فاسق و فاسدى كه مورد وثوق و متحرز از كذب است جايز باشد و شما آن را تجويز كنيد و حال آنكه شما چنين تجويزى نمىكنيد . و اگر ملاك شما در باب خبر ، عدالت راوى است ، به هيچ‌يك از روايات اين‌گونه راويان نبايد عمل كنيد ، لكن عمل مىكنيد ، چرا ؟ * پاسخ شيخ طوسى به اشكال مذكور چيست ؟ اين است كه اگر ما قائل به حجيّت خبر واحد هستيم به اين معنا نيست كه هر خبر واحدى را حجّت مىدانيم . بلكه ما براى حجيّت خبر واحد شرايطى را قائل هستيم كه در صورت احراز اين شرايط به آن عمل مىكنيم و الّا نه . * از شرايط اساسى حجيّت خبر واحد چيست ؟ عدالت و وثاقت و . . . در راويان است و لذا شيخ طوسى آنان را به چند دسته تقسيم نموده است . * اوّلين گروه راويان از نظر شيخ چه كسانى هستند ؟ از علماء حق و دانشمندان اماميّه اثناعشريه بوده و از ناحيه اعتقاد به هيچ وجه مورد طعن نبوده‌اند . مثل زراره‌ها و يا محمد بن مسلم‌ها و . . . كه رواياتشان مورد عمل شيعه مىباشد . زيرا اگر مناط